|
Erik
Wahlström
GOD
Roman
RECENSIE
Maria Antas brengt God verslag uit over de roman van Erik
Wahlström
Hallo
God!
Ik
heb net Erik Wahlströms nieuwste roman "God" gelezen met U
als hoofdpersoon en denk dat ik u nu beter ken en meer waardeer
dan voorheen. In mijn loopbaan als literatuurrecensent ben
ik veel romans tegengekomen waarin U verschijnt als de patriarch
uit het Oude Testament of als de lijdende medemens uit het
Evangelie. Ik had echter nooit eerder een roman gelezen die
licht werpt op uw complexiteit en tegelijkertijd veel eist
van mij als persoon en als recensent. Enkele strikte theologen
zullen mogelijk een banvloek uitspreken over de auteur, zoals
de moslims hun fatwa uitspraken tegen Salman Rushdie. En evenals
bij Rushdie zullen Uw 'menselijkheid' en het gevoel voor humor
van de schrijver waarschijnlijk de aanstootgevende factoren
zijn.
Readers'
Digest
De meeste auteurs die over U schrijven, doen geen enkele moeite
uiteen te zetten hoe U bent veranderd tegen de achtergrond
van de menselijke geschiedenis. Over het algemeen doen zij
hetzelfde als Readers' Digest: ze kiezen de meest dramatische
verhalen over U en herschrijven die. Maar Wahlström is buitengewoon
eigenzinnig, aangezien zijn vertelling over U voortdurend
verwijst naar dingen die U in de loop der tijden heeft meegemaakt,
van de Middeleeuwen en de Verlichting tot onze huidige levensbeschouwingen.
Velen van ons hier op aarde hebben altijd al de waarheid over
U willen weten, of hebben u willen doodverklaren, maar nu
pas begrijp ik hoe die strijd tussen U en de diverse levensbeschouwingen
is ontstaan.
Wahlström is tijdens het hele verhaal een wandelende encyclopedie:
vanaf de legende waarin U alles schiep tot de onvoorspelbare
technologie van vandaag, iets dat zelfs U vermoeit. In zijn
eerdere boeken schreef Wahlström over ecologie en de slechte
toestand van het milieu in de moderne wereld. Hij schreef
kinderverhalen en een roman over Uno Cygnaeus (Den dansande
prästen, 'De dansende dominee', 2004), de 'vader' van het
Finse basisonderwijs, die het - evenals U - voor elkaar kreeg
iets moois te creëren zonder het van tevoren volledig te plannen.
En Wahlström maakt ons duidelijk dat juist omdat U geen ontwerpschets
voor onze wereld heeft gemaakt, onze menselijke verantwoordelijkheid
zo groot is. Het gegeven dat Uw macht en ons geloof en liefde
ondefinieerbaar zijn, is wat U tot God maakt. Het zijn grillige
fenomenen waar geen enkel systeem op is berekend. Alle lof
aan U om ons zelf het geloof en de liefde te laten ontdekken!
U probeerde ons zorgzaamheid en liefde te leren met de komst
van Jezus, maar daarin bent U niet bepaald geslaagd. U liet
hem sterven, enkel omdat U niets anders kon doen dan het drama
van Abraham en Izaäk te herhalen. Het afdwingen van gehoorzaamheid
is een slechte wijze van liefhebben en Jezus ervaarde de consequenties.
Vrouwen
Het viel me op dat Wahlström twee verschillende boeken heeft
geschreven die beide laten zien hoe vrouwen uitgesloten zijn
van deelname aan het maatschappelijk systeem en hulp nodig
hebben om de kennis te verkrijgen waarnaar zij hunkeren. Wahlströms
verhalen over U en over Cygnaeus gaan namelijk ook over de
onderdrukking en bevrijding van de vrouw. Hij vergeet ons
niet - hunkerend, met ons enthousiasme en onze intelligentie
- zoals veel mannelijke auteurs dat wel doen wanneer zij over
de Groten der Geschiedenis schrijven. Het verhaal waarbij
Uw overdreven drukke assistenten, de aartsengelen Michaël,
Gabriël en Raphaël, alle Joodse geboden en verboden moeten
opschrijven, is wat dat betreft verhelderend. Raphaël veronderstelt
dat de geboden voor zowel mannen als vrouwen gelden, tot grote
verbazing van Michaël en Gabriël: vrouwen hebben per slot
van rekening geen regels nodig, aangezien ze niet geheel menselijk
zijn….
Erik Wahlström
Bestel
hier een exemplaar van Erik Wahlströms roman God
(U betaalt geen verzendkosten)
|

Misschien is het wel omdat ik een vrouw ben dat ik een beetje
medelijden met U kreeg toen ik Wahlströms verhaal over U
las. U bent, paradoxaal genoeg, verstrikt geraakt in Uw
eigen onbegrensdheid. Het enige dat U rest, is bulderen,
mopperen of zielig 'Ik ben wie Ik ben' te fluisteren. In
Uw absolute macht bent U alles, maar toch ongeordend en
zwak, afhankelijk van wat wij mensen doen en besluiten wat
U zou moeten zijn.
Mislukt huwelijk
Het lijkt alsof we al eeuwen getrouwd zijn, een huwelijk
waarin een van ons op het punt staat op te stappen. En wij
zijn degenen die vertrekken: wij hebben geen zin meer nog
langer rekening te houden met U en Uw strijdmakker Satan.
Zelfs Raphaël en Gabriël beweren dat er tegenwoordig in
wezen niet veel verschil meer is tussen hemel en hel: ze
zijn beide even deprimerend. Alhoewel ze het erover eens
zijn dat er wel degelijk nog een hel nodig is voor alle
software engineers van Microsoft, voor mensen die ringtones
voor mobiele telefoons verzinnen en voor popsterren met
namen als Engelbert Humperdinck. Aan het slot zien we U,
Jezus, Satan, Maria en de drie aartsengelen in een ultramoderne
vergaderzaal zitten. U bent zo moe als een manager met een
burnout, en dat kan ik me goed voorstellen. Goden en mannen
met macht werken vaak te hard en met het verkeerde doel
voor ogen. Ik waardeer het echter zeer dat Wahlström, net
wanneer U en Uw engelen geen energie meer hebben, Maria
vraagt naar haar kijk op de situatie. Zij is niet zo vermoeid
als U en kijkt er vol vertrouwen naar uit om het beste te
halen uit zowel de seksualiteit als de moderne technologische
mogelijkheden. En ik vind het leuk dat U besluit dat Jezus
op aarde mag blijven om te spreken over liefde en vergiffenis.
Het is goed, God, dat U en Satan beseften dat U Uw macht
moest afgeven.
Met pensioen
God, ik ben erg blij dat U Wahlström toestemming gaf Uw
biografie te schrijven. Hij kent U door en door en schrijft
zo helder en krachtig, waarbij hij logisch beredeneert waarom
het Uw goed recht is om met pensioen te gaan. Het is in
ieders belang dat Jezus het nu overneemt. De wereld van
vandaag heeft een grote dosis liefde en vergiffenis nodig.
Hij kan dat beter uitdragen dan U ooit heeft gedaan.
Beste God, rust U maar fijn uit.
Met vriendelijke groeten,
Maria Antas
The Finnish Literature Information Center, Helsinki
PS Het sprak me ook aan dat Wahlström zo vrij is
geweest zo onderhoudend te schrijven. Er zijn niet veel
auteurs in de wereldliteratuur die zo opgewekt over serieuze
zaken schrijven.
(vertaling: Sabina Theijs)
|