Home
Backlist
Informatie
Bestel

Erik Wahlström

GOD

Roman


RECENSIE


Maria Antas brengt God verslag uit over de roman van Erik Wahlström

Hallo God!

Ik heb net Erik Wahlströms nieuwste roman "God" gelezen met U als hoofdpersoon en denk dat ik u nu beter ken en meer waardeer dan voorheen. In mijn loopbaan als literatuurrecensent ben ik veel romans tegengekomen waarin U verschijnt als de patriarch uit het Oude Testament of als de lijdende medemens uit het Evangelie. Ik had echter nooit eerder een roman gelezen die licht werpt op uw complexiteit en tegelijkertijd veel eist van mij als persoon en als recensent. Enkele strikte theologen zullen mogelijk een banvloek uitspreken over de auteur, zoals de moslims hun fatwa uitspraken tegen Salman Rushdie. En evenals bij Rushdie zullen Uw 'menselijkheid' en het gevoel voor humor van de schrijver waarschijnlijk de aanstootgevende factoren zijn.

Readers' Digest
De meeste auteurs die over U schrijven, doen geen enkele moeite uiteen te zetten hoe U bent veranderd tegen de achtergrond van de menselijke geschiedenis. Over het algemeen doen zij hetzelfde als Readers' Digest: ze kiezen de meest dramatische verhalen over U en herschrijven die. Maar Wahlström is buitengewoon eigenzinnig, aangezien zijn vertelling over U voortdurend verwijst naar dingen die U in de loop der tijden heeft meegemaakt, van de Middeleeuwen en de Verlichting tot onze huidige levensbeschouwingen. Velen van ons hier op aarde hebben altijd al de waarheid over U willen weten, of hebben u willen doodverklaren, maar nu pas begrijp ik hoe die strijd tussen U en de diverse levensbeschouwingen is ontstaan.

Wahlström is tijdens het hele verhaal een wandelende encyclopedie: vanaf de legende waarin U alles schiep tot de onvoorspelbare technologie van vandaag, iets dat zelfs U vermoeit. In zijn eerdere boeken schreef Wahlström over ecologie en de slechte toestand van het milieu in de moderne wereld. Hij schreef kinderverhalen en een roman over Uno Cygnaeus (Den dansande prästen, 'De dansende dominee', 2004), de 'vader' van het Finse basisonderwijs, die het - evenals U - voor elkaar kreeg iets moois te creëren zonder het van tevoren volledig te plannen. En Wahlström maakt ons duidelijk dat juist omdat U geen ontwerpschets voor onze wereld heeft gemaakt, onze menselijke verantwoordelijkheid zo groot is. Het gegeven dat Uw macht en ons geloof en liefde ondefinieerbaar zijn, is wat U tot God maakt. Het zijn grillige fenomenen waar geen enkel systeem op is berekend. Alle lof aan U om ons zelf het geloof en de liefde te laten ontdekken! U probeerde ons zorgzaamheid en liefde te leren met de komst van Jezus, maar daarin bent U niet bepaald geslaagd. U liet hem sterven, enkel omdat U niets anders kon doen dan het drama van Abraham en Izaäk te herhalen. Het afdwingen van gehoorzaamheid is een slechte wijze van liefhebben en Jezus ervaarde de consequenties.


Vrouwen
Het viel me op dat Wahlström twee verschillende boeken heeft geschreven die beide laten zien hoe vrouwen uitgesloten zijn van deelname aan het maatschappelijk systeem en hulp nodig hebben om de kennis te verkrijgen waarnaar zij hunkeren. Wahlströms verhalen over U en over Cygnaeus gaan namelijk ook over de onderdrukking en bevrijding van de vrouw. Hij vergeet ons niet - hunkerend, met ons enthousiasme en onze intelligentie - zoals veel mannelijke auteurs dat wel doen wanneer zij over de Groten der Geschiedenis schrijven. Het verhaal waarbij Uw overdreven drukke assistenten, de aartsengelen Michaël, Gabriël en Raphaël, alle Joodse geboden en verboden moeten opschrijven, is wat dat betreft verhelderend. Raphaël veronderstelt dat de geboden voor zowel mannen als vrouwen gelden, tot grote verbazing van Michaël en Gabriël: vrouwen hebben per slot van rekening geen regels nodig, aangezien ze niet geheel menselijk zijn….

















Erik Wahlström












Bestel hier een exemplaar van Erik Wahlströms roman God
(U betaalt geen verzendkosten)




Misschien is het wel omdat ik een vrouw ben dat ik een beetje medelijden met U kreeg toen ik Wahlströms verhaal over U las. U bent, paradoxaal genoeg, verstrikt geraakt in Uw eigen onbegrensdheid. Het enige dat U rest, is bulderen, mopperen of zielig 'Ik ben wie Ik ben' te fluisteren. In Uw absolute macht bent U alles, maar toch ongeordend en zwak, afhankelijk van wat wij mensen doen en besluiten wat U zou moeten zijn.

Mislukt huwelijk
Het lijkt alsof we al eeuwen getrouwd zijn, een huwelijk waarin een van ons op het punt staat op te stappen. En wij zijn degenen die vertrekken: wij hebben geen zin meer nog langer rekening te houden met U en Uw strijdmakker Satan. Zelfs Raphaël en Gabriël beweren dat er tegenwoordig in wezen niet veel verschil meer is tussen hemel en hel: ze zijn beide even deprimerend. Alhoewel ze het erover eens zijn dat er wel degelijk nog een hel nodig is voor alle software engineers van Microsoft, voor mensen die ringtones voor mobiele telefoons verzinnen en voor popsterren met namen als Engelbert Humperdinck. Aan het slot zien we U, Jezus, Satan, Maria en de drie aartsengelen in een ultramoderne vergaderzaal zitten. U bent zo moe als een manager met een burnout, en dat kan ik me goed voorstellen. Goden en mannen met macht werken vaak te hard en met het verkeerde doel voor ogen. Ik waardeer het echter zeer dat Wahlström, net wanneer U en Uw engelen geen energie meer hebben, Maria vraagt naar haar kijk op de situatie. Zij is niet zo vermoeid als U en kijkt er vol vertrouwen naar uit om het beste te halen uit zowel de seksualiteit als de moderne technologische mogelijkheden. En ik vind het leuk dat U besluit dat Jezus op aarde mag blijven om te spreken over liefde en vergiffenis. Het is goed, God, dat U en Satan beseften dat U Uw macht moest afgeven.

Met pensioen
God, ik ben erg blij dat U Wahlström toestemming gaf Uw biografie te schrijven. Hij kent U door en door en schrijft zo helder en krachtig, waarbij hij logisch beredeneert waarom het Uw goed recht is om met pensioen te gaan. Het is in ieders belang dat Jezus het nu overneemt. De wereld van vandaag heeft een grote dosis liefde en vergiffenis nodig. Hij kan dat beter uitdragen dan U ooit heeft gedaan.
Beste God, rust U maar fijn uit.

Met vriendelijke groeten,

Maria Antas

The Finnish Literature Information Center, Helsinki

PS Het sprak me ook aan dat Wahlström zo vrij is geweest zo onderhoudend te schrijven. Er zijn niet veel auteurs in de wereldliteratuur die zo opgewekt over serieuze zaken schrijven.

(vertaling: Sabina Theijs)